Honde, akkedisse, spinnekoppe en God

My jongste rubriek in die Kerkbode:

Die kerkvader Augustinus skryf in sy Belydenisse: “Ons hart is gemaak vir U, o Heer, en bly onrustig tot dit rus in U.” Ware geluk (wat eers in die hiernamaals volkome sal wees) is, volgens Augustinus, om God bo alles lief te hê. Om ’n mens of ander skepsel te bemin met die grenslose liefde wat slegs God toekom, is om die voorwerp van jou liefde te oorvra.

Wanneer Augustinus dan in nog ’n bekende uitspraak sê dat dié wat reg liefhet, kan maak soos hulle wil, val die klem op “reg”: Wie elke liefdesvoorwerp rég liefhet, met die liefde wat daarby pas, en slegs God onbegrens bemin, sal God se wil nie meer móét gehoorsaam nie, maar dit vryelik doen.

Augustinus bely nie net dat slegs God dié liefde waardig is nie, maar bely ook ’n sonde: dat ander dinge sy aandag van God aflei. Hy is dankbaar dat hy nie meer begeer om hom in die arena se geweld te verlustig nie. (Sou hy in ons tyd dalk na gewelddadige films of rekenaarspeletjies verwys?) Nee, hy gaan nie meer na die Romeinse sirkus om te kyk hoe ’n hond ’n haas jaag nie. Tog moet hy erken dat, indien hy toevallig op so ’n toneeltjie afkom – of op ’n akkedis wat ’n vlieg vang, of ’n spinnekop wat haar web spin – hy dit onwillekeurig agterna wil kyk! Selfs al kyk hy nie, volg sy geestesoog die gebeure – vergeet sy siel momenteel van God …

Is dié selfkastyding nie effe oordrewe nie?

Menige Christen worstel met ’n oënskynlike spanning tussen geestelike en wêreldlike instinkte: Goeie dinge kom van God en moet dankbaar ontvang word, maar hoe ver mag ons gaan? Moet ons terughoudend geniet? Moet ons skuldig voel as die natuurtoneel vir ons té mooi is, die kunswerk té ontroerend, die biefstuk té smaaklik of die seks té genotvol?

Baie dink so en streef na ’n God-gerigte lewe arm aan plesier. Andere roep die geloof vaarwel om die plesiere van die lewe met diep teue te kan geniet. Daar is ook Christene wat ’n geestelike vroomheid wantrou en leer om God nie as Geliefde nie, maar as onpersoonlike misterie of etiese verwysingspunt te dink, want só ’n God is ten minste nie wêreldvreemd nie, laat ruimte vir lewensvreugde. Hoe kan ons in elk geval iemand liefhê wat ons nie sien nie?

C.S. Lewis, ’n geesgenoot van Augustinus, suggereer as alternatief die ervaring van “joy” (nog voor hy sy latere vrou, Joy, ontmoet het!). Hy ontleen dit aan Wordsworth: “Surprised by Joy – impatient as the wind”. “Joy”, skryf Lewis, is nie die besit van iets nie, maar die verlange daarna – ’n verlange wat só oorweldigend ontroer dat dit heerliker as die besit van enigiets anders is. Dié verlange word onverwags by ons opgewek deur iets wat ons beleef – ’n gedig, ’n stuk musiek, kinderspel – en die gevaar is dat ons dié ervaring van verlange met sy objek verwar: Ons dink as ons die ervaring kan herhaal, ons die soete weemoed weer sal smaak. Dis egter soos om na ’n wysende vinger te staar.

Die verlange is na God – “Ons hart is gemaak vir U, o Heer …” – maar dit beteken nie ons moet weg kyk van die wêreld nie. Ons moet skepsels nie verag om God meer te kan bemin nie, maar God juis ín en déúr die glorie van skepsels en die “impatient … wind” wat soms daaruit opwaai, liefhê. Ons moet geskape dinge ás God se skeppings bemin, en God ás Skepper van daardie dinge.

Augustinus mag maar agter die hond aan kyk.

Of verstaan ek Augustinus verkeerd?

* Stuur ‘n e-pos met die woord “Ja” in die onderwerpveld na [email protected] om oor nuwe inskrywings op hierdie blog ingelig te word.

avatar

Oor | About Gerrit Brand

Gerrit is senior lektor in sistematiese teologie aan die Universiteit Stellenbosch, en die skrywer van verskeie vakkundige en populêre artikels asook die monografie Speaking of a Fabulous Ghost – In Search of Theological Criteria, with Special Reference to the Debate on Salvation in African Christian Theology. Sy blog, DinkNet, kan op die aanlyn joernaal LitNet gelees word. Verder skryf hy rubrieke vir die Kerkbode, die Maandblad Zuid-Afrika en Streven. Hy is getroud met Lucia, en hulle het twee seuns, Simon en Arend. Hulle woon in Stellenbosch. || Gerrit is senior lecturer in systematic theology at Stellenbosch University, en the author of several academic and popular articles, as well as the monograph Speaking of a Fabulous Ghost – In Search of Theological Criteria, with Special Reference to the Debate on Salvation in African Christian Theology. His blog, DinkNet, can be read on the online journal LitNet. He also writes columns for Kerkbode, Maandblad Zuid-Afrika and Streven. He is married to Lucia, and they have two sons, Simon and Arend. They live in Stellenbosch.
This entry was posted in Uncategorized and tagged , , , . Bookmark the permalink.

Deel Ons Artikel | Share Our Article

Soortgelyke Artikels | Related Posts

Lewer Kommentaar | Leave a Comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>